Recenzje

Autor: Krzysztof Masłoń

Nieprzypadkowo Joanna Puchalska, znawczyni tematyki kresowej, swoją nową książkę rozpoczęła od przywołania dzieła najbardziej sarmackiego z sarmackich – „Pamiątek Soplicy” Henryka Rzewuskiego, arcydzieła gawędy szlacheckiej, gatunku z oczywistych powodów w swej czystej postaci już nieistniejącego, a jednak odzywającego się echem w różnych, niekiedy całkiem współczesnych, publikacjach. W „Kresowych Sarmatach”, oczywiście, także.

Kogo wybrała autorka na bohaterów swoich gawęd? Trzech Bułhaków (nie dziwota, bo na Litwie powiadali, że „co krzaczek, to Bułhaczek”), poetę Władysława Syrokomlę, polskiego Tatara – gen. Józefa Bielaka, sławnego hazardzistę Michała Walickiego, bardziej znanego na Białorusi niż w Polsce Edwarda Woyniłłowicza, ministra w rządach Piłsudskiego i Bartla – Aleksandra Meysztowicza i innych, w sumie 14. Łączyły ich – powiada Joanna Puchalska – „herbowe pochodzenie, umiłowanie tradycji, wierność dawnym ideałom i duma z bycia Polakiem”.

Sięgające czasów oświecenia opowieści znalazły w „Kresowych Sarmatach” ciąg dalszy, jak w historii rtm. Jerzego Brzozowskiego z Nowogródczyzny, w czasie wojny walczącego w Zgrupowaniu Nadniemeńskim AK dowodzonym przez mjr. Macieja Kalenkiewicza, rannego 7 lipca 1944 r. podczas ataku na Wilno, w trakcie operacji „Ostra Brama”. Ze szpitala wydostał się niemal w ostatniej chwili, uprzedzając aresztowanie przez NKWD. Po przekroczeniu granicy znalazł konspiracyjny kontakt w Sokółce i dwa miesiące spędził w lesie, biorąc udział w potyczkach z przedstawicielami nowej władzy, milicją i KBW. Za to, że wcześniej walczył z sowiecką partyzantką nad Niemnem, został aresztowany w 1950 r. Nie przyznawał się do niczego, po wyjściu na wolność wiódł żywot urzędnika średniego szczebla. Dopiero po 1989 r. w pełni ujawnił swoją działalność AK-owską. Zmarł niecały rok temu w wieku 96 lat. Był ostatnim żyjącym oficerem 4. Pułku Ułanów Zaniemeńskich. „Syny Marsa i Wenery, pułk ułanów liczba cztery” – śpiewali tę żurawiejkę.

Fragment recenzji zamieszczonej w tygodniku „Do Rzeczy” w dniu 11.01.2016 r.

Zostań członkiem Klubu Wydawnictwa Fronda:

Wyrażam zgodę na przetwarzanie mojego adresu e-mail zgodnie z regulaminem.

email marketing powered by FreshMail